Ewolucjonizm a inne programy badawcze

Tegoroczną edycję konferencji „Granice nauki” pragniemy poświęcić filozoficznym, przyrodniczym, społecznym i religijnym implikacjom teorii ewolucji. Sprzyja temu rocznica wydania dzieła O powstawaniu gatunków (1859) Karola Darwina oraz nieco już zapomnianej Filozofii zoologii (1809) Jeana B. Lamarcka.

Idea ewolucji sformułowana przez Darwina, jeszcze za życia jej autora, wykroczyła poza nauki o przyrodzie ożywionej i obecnie tę koncepcję określa się często mianem „megaparadygmatu”. Kryje się za tym nie tylko przekonanie o ewolucyjnym charakterze wszystkich procesów przyrodniczych zarówno w skali kosmologicznej, jak i biologicznej. W ewolucyjnej perspektywie ujmujemy także procesy społeczne oraz poznawcze – wyrażane w koncepcji „epistemologii ewolucyjnej” i w badaniach szeroko rozumianej kognitywistyki. W tym kontekście stawiane są pytania także o źródła/przejawy moralności i etyczności o to, czy są one również wynikiem ewolucji, czy też zostały „dane” tylko człowiekowi.

W ramach ewolucyjnego „megaparadygmatu” są rozpatrywane także kwestie metodologiczne – metodologicznego naturalizmu i materializmu. Uznaje się, iż Darwin był pierwszym przyrodnikiem, który wyjaśniając i uzasadniając proces ewolucji biologicznej, konsekwentnie odwoływał się tylko do zjawisk i mechanizmów przyrodniczych. Teoria Darwina staje się więc programem badawczym (Karl R. Popper nazywa darwinizm „metafizycznym programem badawczym”) o wybitnie naturalistycznej metodologii, a to sprzyja konfrontacji z antynaturalistycznym ujmowaniem zjawisk przyrodniczych.

Wielość problemów, jakie generuje i porusza teoria ewolucji oraz jej zasięg i rola we współczesnej wiedzy sprawiają, że debata nad ideą Darwina nie tylko jest ciągle aktualna i ma interdyscyplinarny charakter, ale także nadal budzi emocje.

***

Cykl konferencji Granice Nauki to wspólna inicjatywa Instytutu Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego, Studium Nauk Humanistycznych i Społecznych Politechniki Wrocławskiej oraz stowarzyszenia Polskie Forum Filozoficzne. Pragniemy, aby nasze konferencje służyły przede wszystkim interdyscyplinarnej wymianie idei dotyczących wzajemnych relacji pomiędzy filozofią a nauką, filozoficznych aspektów praktyk naukowych oraz filozoficznych konsekwencji odkryć naukowych. Dlatego też na nasze konferencje zapraszamy przedstawicieli nauk szczegółowych oraz metodologów i filozofów nauki z różnych ośrodków akademickich.

Kierownictwo naukowe:

dr hab. prof. PWr Marek Sikora (Politechnika Wrocławska)

dr Mateusz Kotowski (Politechnika Wrocławska)

dr Zbigniew Pietrzak (Uniwersytet Wrocławski)